Przyjemność i ból

Spustoszenie duchowe – 4

O ile doświadczenie duchowego spustoszenia samo w sobie nie jest grzechem, o tyle stanowi pokusę do poddania się grzechowi, który Ojcowie Kościoła nazywają acedią, czyli - mówiąc słowami św. Tomasza z Akwinu - "uciążliwym smutkiem z powodu dóbr duchowych". Jak, możemy zapytać, odczuwanie smutku może być w jakikolwiek sposób grzechem? To zależy od dwóch rzeczy. Po pierwsze, aby coś było grzechem, musimy to w jakiś sposób wybrać; rozważymy to bardziej szczegółowo później. Drugą rzeczą, którą należy zauważyć, jest to, że są pewne rzeczy, z powodu których nigdy nie powinniśmy zgadzać się na smutek. Aby to zrozumieć, musimy zastanowić się nieco bardziej nad naszym doświadczaniem przyjemności i bólu.

Jeszcze przed chrześcijaństwem filozofowie aż do Platona rozróżniali dwa rodzaje przyjemności. Pierwszy rodzaj przyjemnośi powstaje w wyniku ustania bólu lub przynajmniej rozwiązania jakiegoś napięcia. Na przykład, dobrze jest podrapać się po swędzeniu, ale posiadanie swędzenia nie jest przyjemne. Kiedy głód i pragnienie są zaspokojone, jest to dobre uczucie, ale bycie głodnym lub spragnionym jest nieprzyjemne samo w sobie. We wszystkich tych przypadkach przyjemne uczucie ma granicę: jest przyjemne tylko tak długo, jak długo rozwiązuje już istniejący dyskomfort. Jednak kontynuowanie jedzenia, gdy nie jesteśmy już głodni, w końcu przestaje być przyjemne i zaczyna sprawiać ból.

Inne rodzaje przyjemności są jednak same w sobie satysfakcjonujące; nie wymagają, byśmy znajdowali się w stanie napięcia lub bólu, by móc ich doświadczyć. Słuchanie dobrej muzyki jest przyjemne, nawet jeśli wcześniej nie słuchaliśmy szczególnie brzydkich dźwięków. Te przyjemności wynikają z rzeczy, które są dobre same w sobie, nie dlatego, że rozwiązują jakieś napięcie, a my reagujemy na to dobro.

W niektórych przypadkach możemy zmęczyć się nawet tymi przyjemnościami. Na przykład, cieszymy się widząc piękny zachód słońca, ale nasze oczy mogą się zmęczyć wpatrywaniem się w niego. Nie chodzi o to, że piękno zachodu słońca nie jest z natury przyjemne, ale sposób, w jaki doświadczamy tego piękna, może mieć swoje granice. Istnieją jednak inne przyjemności, które nie zależą od naszych cielesnych doznań: poznanie prawdy czy cieszenie się przyjaźnią z Bogiem nie są doświadczeniami zmysłowymi. Są to doświadczenia duchowe, które przekraczają nasze jedynie cielesne władze. Skoro te duchowe przyjemności są dobre same w sobie, nie wymagają od nas najpierw bólu i nie zależą od naszej zdolności odczuwania ich, to nie ma w nich, samych w sobie, niczego, co sprawi, że będą nieprzyjemne. Modlitwa do Boga jest zawsze dobra.

Oczywiście, nawet tutaj nasze potrzeby cielesne mogą nas w danej chwili przytłoczyć. Wszyscy mieliśmy doświadczenie, kiedy walczyliśmy o to, by nie zasnąć podczas modlitwy lub musieliśmy przerwać czytanie lub słuchanie pięknej muzyki, ponieważ zbyt długo siedzieliśmy. Nie oznacza to jednak, że nieodłączne dobra modlitwy i prawdy nie są już przyjemne. Po prostu inne potrzeby zmusiły nas do zwrócenia uwagi na coś innego. Pomyśl o swojej relacji z najlepszym przyjacielem. Nawet gdy wymagania zmuszają cię do robienia czegoś innego niż spędzanie czasu z przyjacielem, nie jesteś zmęczony samą relacją. Ta przyjaźń, w najlepszym wydaniu, jest zawsze skarbem i źródłem błogosławieństw.

Kiedy jesteśmy kuszeni, by odczuwać smutek na myśl o dobrach duchowych - smutek z powodu takich rzeczy jak modlitwa, wiara i życie charytatywne - musimy spojrzeć na siebie, by dowiedzieć się, dlaczego te skarby, które nie powinny się zużywać, nie powodują już naszej radości.

Poświęć kilka chwil na refleksję. Czy w jakiś sposób nie zachwycasz się dobrocią Bożej miłości? Poproś o łaskę docenienia błogosławieństw, którymi Bóg obdarzył cię w twoim życiu wiary. Następnie pomyśl o próbach, które cię spotykają i pokornie poproś o siłę do ich zniesienia.

Tłumaczenie własne materiału z Exodus90